تخت‌جمشید یا پرسپولیس یا پارسه | شکوه امپراتوری هخامنشی

• آغاز ساخت: حدود ۵۱۸ پیش از میلاد به دستور داریوش بزرگ

• تکمیل: توسط جانشینانش خشایارشا، اردشیر یکم و دیگر شاهان هخامنشی در طول حدود ۱۲۰ سال

• ویرانی: در ۳۳۰ پیش از میلاد توسط اسکندر مقدونی به آتش کشیده شد

• کشف‌های مدرن: از قرن ۱۷ میلادی توسط جهانگردان اروپایی شناسایی و از اوایل قرن ۲۰ حفاری علمی آن آغاز شد

• ثبت جهانی: در سال ۱۹۷۹ میلادی (۱۳۵۸ خورشیدی) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد

​

نحوه ساخت و معماری

طراحی و اجرا

• معماران: هنرمندان و معماران از سراسر امپراتوری هخامنشی

• کارگران: استفاده از استادکاران حقوق‌بگیر (برخلاف بردگان) طبق کتیبه‌های کشف‌شده

• مصالح: سنگ‌های آهکی خاکستری از کوه رحمت (مهر)، چوب سدر از لبنان، عاج از هند و طلا از سارد

ویژگی‌های معماری شاخص

1. ستون‌های عظیم: ارتفاع برخی تا ۲۰ متر با سرستون‌های حیوان‌نمای گاو دوسر، شیر و عقاب

2. پلکان‌های شرقی: معروف به "پلکان ملل" با ۳۷۵ پله و نقوش نمایندگان ۲۳ ملت تابعه

3. کاخ‌های اصلی:

   • کاخ آپادانا: تالار بارعام داریوش (۷۲ ستون)

   • کاخ تچر: کاخ اختصاصی داریوش

   • کاخ هدیش: کاخ خصوصی خشایارشا

   • کاخ ملکه: مربوط به اردشیر یکم

   • دروازه ملل: با پیکره‌های گاوهای بالدار

4. نقوش برجسته: صحنه‌های هیأت‌های نمایندگی، سربازان جاویدان، صحنه‌های شکار و آیین‌های مذهبی

5. سیستم آبرسانی: شبکه‌ای پیچیده از کانال‌های زیرزمینی برای هدایت آب باران